De mannelijke urethra: functie, aandoeningen en verband met incontinentie

De urethra – of plasbuis – is het kanaal dat urine vanuit de blaas naar buiten leidt. Bij mannen vervult deze structuur een dubbele rol: het transporteren van urine én sperma. De mannelijke urethra is ongeveer 15 tot 18 cm lang en loopt van de blaas tot aan de top van de penis.

Opbouw van de mannelijke urethra

De urethra is onderverdeeld in verschillende secties, elk met een eigen functie:

• Prostatische urethra: dit deel bevindt zich in de prostaat en is ongeveer 3 cm lang. Het is het beginpunt van de plasbuis.
• Membraneuze urethra: een kort segment dat door de bekkenbodem loopt en omgeven is door een sluitspier. Deze sluitspier houdt de urine op tot het moment van lozing.
• Spongieuze urethra: dit langste gedeelte loopt door de penis en bestaat uit een perineaal en peniel deel.

Mogelijke aandoeningen van de urethra

Een ontsteking van de urethra kan een branderig gevoel veroorzaken bij het plassen. Zonder behandeling kan dit uitgroeien tot een infectie van de prostaat of de teelballen. Een andere veelvoorkomende aandoening is vernauwing van de urethra, vaak ontstaan na een operatie of als gevolg van een eerdere infectie. Ook bacteriën zoals chlamydia of gonorroe kunnen een ontsteking (urethritis) veroorzaken, die gepaard gaat met pijn en soms afscheiding.

Urineverlies bij mannen

Incontinentie is geen ziekte, maar een lichamelijk symptoom waarbij urine ongewild wegloopt. Urineverlies bij mannen komt vaker voor naarmate men ouder wordt. Typische klachten zijn een zwakke straal, moeilijk op gang komen van de urinelozing, nadruppelen en 's nachts meermaals moeten opstaan om te plassen. Deze klachten kunnen het dagelijks leven sterk beïnvloeden.

Wat veroorzaakt mannelijke incontinentie?

Een veelvoorkomende oorzaak is prostaatvergroting. Naarmate mannen ouder worden, kan de prostaat in omvang toenemen en druk uitoefenen op de blaasuitgang. Dit leidt tot een verminderde urinestraal en nadruppelen. In andere gevallen is er sprake van een verzwakte sluitspier – bijvoorbeeld na een prostaatoperatie of bestraling – waardoor urineverlies optreedt bij inspanning zoals hoesten of bukken. Ook neurologische aandoeningen kunnen leiden tot functionele incontinentie, waarbij het probleem niet fysiek maar neurologisch van aard is.

Welke behandelingen zijn er beschikbaar?

De keuze van de behandeling hangt af van het type incontinentie:

• Bij prostaatgerelateerde klachten kunnen medicijnen zoals alfablokkers of plantaardige middelen worden voorgeschreven om de prostaat te verkleinen. Indien dat niet volstaat, kan een chirurgische ingreep (zoals het verwijderen van prostaatweefsel) nodig zijn.
• Bij een zwakke sluitspier kan bekkenbodemtherapie worden toegepast om de controle over de spieren terug te winnen.
• In ernstigere gevallen kan een kunstmatige sluitspier worden geïmplanteerd om het urineverlies te beheersen.