Neuromodulatie bij urine-incontinentie: een innovatieve behandeloptie

Urine-incontinentie is het ongewild verliezen van urine zonder dat daar een normale drang aan voorafgaat. Hoewel het geen levensbedreigend probleem is, kan het wel een grote impact hebben op het dagelijkse leven. Het goede nieuws is dat er diverse behandelopties bestaan. De keuze voor een bepaalde behandeling hangt grotendeels af van het type incontinentie.

Welke soorten urine-incontinentie zijn er?

Artsen maken meestal een onderscheid tussen twee hoofdvormen van incontinentie:

• Incontinentie bij inspanning, bijvoorbeeld tijdens het sporten, niezen of tillen
• Urge-incontinentie, ook wel aandrangincontinentie genoemd

Inspanningsincontinentie kan vaak behandeld worden door de onderliggende oorzaak aan te pakken, zoals overgewicht, bekkenbodemzwakte of hormonale veranderingen. Bij urge-incontinentie is er sprake van een overactieve blaas, waarbij de spieractiviteit moeilijk te controleren is. In eerste instantie worden meestal medicijnen voorgeschreven (zoals anticholinergica), maar als die onvoldoende helpen, kan neuromodulatie een doeltreffende oplossing zijn.

Wat is neuromodulatie?

Neuromodulatie is een medische techniek waarbij zenuwactiviteit wordt beïnvloed door het toedienen van elektrische impulsen of het moduleren van neurotransmitters. Dit helpt om de communicatie tussen zenuwen te herstellen of te reguleren. In de urologie wordt neuromodulatie toegepast om blaasfuncties onder controle te krijgen door specifieke zenuwen te stimuleren die verantwoordelijk zijn voor de aansturing van de blaas.

Afhankelijk van het doel kunnen verschillende neurotransmitters betrokken zijn, zoals serotonine, dopamine of acetylcholine. In het geval van blaascontrole zijn het voornamelijk cholinerge zenuwen die gestimuleerd of geremd worden, aangezien deze direct invloed hebben op de spieractiviteit van de blaas.

Hoe is deze methode ontstaan?

De eerste toepassingen van neuromodulatie vonden plaats in de jaren ’80 bij patiënten met fecale incontinentie. De resultaten waren positief, wat ertoe leidde dat deze techniek enkele jaren later ook voor urine-incontinentie werd onderzocht. Inmiddels tonen meerdere studies aan dat meer dan 75% van de patiënten langdurige verbetering ervaart, zowel bij urine- als bij fecale incontinentie. Voor obstipatie is het succespercentage lager, maar nog steeds relevant.

Hoe werkt de behandeling met elektrostimulatie?

Neuromodulatie wordt met name toegepast bij mensen met een overactieve blaas die onvoldoende baat hebben bij medicatie. De behandeling bestaat uit het plaatsen van een kleine elektrische stimulator onder de huid. Dit gebeurt na een testfase van enkele dagen waarin tijdelijke stimulatie plaatsvindt via een extern apparaat.

Gedurende deze test wordt gekeken of er minstens 50% verbetering optreedt in de symptomen. Als dat het geval is, volgt de implantatie van een permanente stimulator onder algehele verdoving. Deze stuurt voortdurend elektrische signalen naar de sacrale zenuwen, die op hun beurt de reflexen van blaas en sluitspieren beïnvloeden.

Niet elke patiënt komt in aanmerking voor deze techniek. Contra-indicaties zijn onder andere zwangerschap, ernstige infecties, bloedstollingsstoornissen, neurologische aandoeningen zoals multiple sclerose, of bepaalde darmziekten. Een grondige medische evaluatie is dus essentieel voordat met de behandeling gestart kan worden. Als neuromodulatie niet mogelijk is, kan een chirurgische ingreep zoals blaasvergroting (entero-cystoplastiek) overwogen worden.