Nycturie en menopauze: wat is het en hoe ga je ermee om?

Nycturie is een veelvoorkomend urineprobleem bij vrouwen die de menopauze doormaken. Het gaat om een verhoogde behoefte om 's nachts te urineren, wat de slaap en het algemene welzijn ernstig kan verstoren. Maar wat is nycturie precies, hoe herken je het en wat kun je eraan doen?

Wat betekent nycturie?

Nycturie is het herhaaldelijk wakker worden 's nachts om te plassen. Dit wordt vaak veroorzaakt door een verhoogde urineproductie tijdens de nacht. Bij vrouwen na de menopauze kan deze aandoening leiden tot slaapstoornissen, vermoeidheid en concentratieproblemen. Nycturie kan ook een aanwijzing zijn voor andere gezondheidsproblemen, en moet daarom serieus genomen worden.

Wat is de link met de menopauze?

Tijdens en na de menopauze neemt de productie van oestrogeen af. Deze hormonale verandering heeft invloed op het hele lichaam, inclusief de urinewegen. Symptomen die vaak voorkomen in deze periode zijn onder andere:

• opvliegers;
• stemmingswisselingen;
• droogheid van de vagina;
• afname van het libido.

Bovendien kunnen de veranderingen in de hormoonhuishouding ook leiden tot blaasproblemen, waaronder nycturie. Andere oorzaken moeten echter uitgesloten worden, zoals slaapapneu, overmatig cafeïnegebruik of alcoholgebruik laat op de avond. Bij twijfel is het verstandig om een arts te raadplegen.

Nycturie bij vrouwen na de menopauze: medische inzichten

Om nycturie goed te begrijpen, is het belangrijk om zicht te hebben op de mogelijke oorzaken, symptomen en manieren om de diagnose te stellen.

Diagnose

Een specialist, zoals een uroloog, kan aan de hand van een intakegesprek, slaapgewoonten en vochtinname een eerste inschatting maken. Aanvullende onderzoeken kunnen nodig zijn, zoals bloedonderzoek, bloeddrukmeting of een mictiedagboek. In sommige gevallen zijn uitgebreidere tests nodig, afhankelijk van de ernst van de klachten.

Mogelijke oorzaken

De meest voorkomende oorzaak van nycturie bij vrouwen na de menopauze is nachtelijke polyurie, oftewel een overmatige urineproductie tijdens de nacht. Ook een verlaagd volume per urinelozing kan ertoe leiden dat je vaker moet opstaan.

Herkenbare symptomen

Typisch voor nycturie is dat je minstens twee keer per nacht wakker wordt om te plassen. Andere klachten kunnen zijn: vermoeidheid overdag, verminderde alertheid, prikkelbaarheid, een afgenomen libido of zelfs tijdelijke duizeligheid bij het plassen.

Langetermijneffecten

Chronisch slaaptekort door nycturie kan leiden tot stress, sociale terugtrekking, verhoogd valrisico en in sommige gevallen ook hart- en vaatziekten. Tijdige aanpak voorkomt verdere gezondheidsproblemen.

Welke behandelingen zijn mogelijk?

Afhankelijk van de oorzaak zijn verschillende behandelopties mogelijk:

• medicamenteuze behandeling;
• eventuele chirurgische ingrepen;
• aanpassing van levensstijl, voeding en vochtinname.

Een andere mogelijkheid is hormoontherapie, waarmee het oestrogeentekort wordt gecompenseerd. Volgens aanbevelingen van de North American Menopause Society (2021) kan een combinatiebehandeling met oestrogenen en progestagenen (TSEC) effectief zijn bij het verminderen van de klachten van nycturie bij vrouwen in de menopauze.