Rectale verzakking: een minder bekend maar belangrijk probleem

Bij een rectale verzakking schuift een deel van het rectum — het laatste gedeelte van de dikke darm — naar buiten via de anus. Dit wordt veroorzaakt door een verzwakking van de steunstructuren rond de bekkenbodem. In de volksmond spreekt men van een “verzakking” of “uitzakkend darmweefsel”. Het komt vooral voor bij oudere vrouwen, meestal na hun 60ste levensjaar.

Hoe ziet een rectale verzakking eruit?

In de meeste gevallen verschijnt er een vochtig, rood uitsteeksel uit de anus. Deze uitstulping wordt groter bij inspanning, zoals persen tijdens de stoelgang. Symptomen kunnen zijn:

• bloederige of slijmerige afscheiding uit de anus,
• het gevoel dat de darmen niet volledig geleegd zijn,
• ongewild verlies van stoelgang (ontlastingsverlies),
• pijn of ongemak in het rectale gebied.

Bij baby’s en jonge kinderen kan een tijdelijke verzakking optreden door harde ontlasting of persen. Dit herstelt vaak vanzelf. Bij volwassenen is het meestal een blijvend probleem dat medische aandacht vereist.

Hoe wordt het vastgesteld?

Alleen een arts kan met zekerheid een rectale verzakking diagnosticeren. Hiervoor kan lichamelijk onderzoek nodig zijn terwijl je staat, hurkt of perst. In sommige gevallen worden aanvullende onderzoeken gevraagd zoals een coloscopie, een contrastonderzoek of een endoscopie van het rectum.

Wat zijn de oorzaken?

Een verzakking ontstaat meestal door een combinatie van factoren die de bekkenbodemspieren verzwakken:

• veroudering van de weefsels,
• gevolgen van bevallingen,
• voorgaande operaties of verwondingen,
• chronische obstipatie en veel persen,
• intensieve sport of zwaar lichamelijk werk,
• hormonale veranderingen zoals de menopauze.

Welke behandelingen zijn er?

Bij kinderen is het doel om druk op het rectum te vermijden. Zachte stoelgang wordt gestimuleerd met vezels en laxeermiddelen. Indien nodig kan een tijdelijke verbandtechniek (bijv. een eenvoudige fixatie van de billen) worden toegepast.

Bij volwassenen is een chirurgische ingreep vaak noodzakelijk. Een veelgebruikte methode is de rectopexie, waarbij het rectum via de buikholte wordt opgetild en aan het heiligbeen wordt vastgehecht. Bij sommige patiënten wordt een deel van het verzakte rectum verwijderd en de rest opnieuw verbonden. De aanpak hangt af van de ernst van de verzakking en de algemene gezondheidstoestand van de patiënt.