Wat is incontinentie bij volwassenen? Inzicht en oplossingen

Incontinentie bij volwassenen verwijst naar het verlies van urine of ontlasting buiten de wil om. Het komt voor in verschillende vormen en gradaties, afhankelijk van lichamelijke of functionele oorzaken.

Urine-incontinentie komt het meest voor en treft zowel mannen als vrouwen. Naar schatting hebben meer dan drie miljoen mensen in Frankrijk en België ermee te maken, vooral op oudere leeftijd. Bij mensen tussen 70 en 75 jaar bedraagt de prevalentie ongeveer 15%, en dit kan oplopen tot 25% boven de 85. In woonzorgcentra is dat zelfs tot 70%. Ook fecale incontinentie komt regelmatig voor, vooral bij ouderen: ongeveer 11% van de mannen en 13% van de vrouwen boven de 65 jaar. De cijfers zijn vermoedelijk hoger, aangezien veel mensen er niet over durven praten.

Verschillende gradaties van incontinentie

De ernst van de incontinentie wordt vaak beoordeeld aan de hand van het aantal gebruikte beschermende producten per dag:

• 1 tot 2 per dag: lichte incontinentie;
• 3 tot 4 per dag: matige incontinentie;
• 5 of meer per dag: ernstige incontinentie.

Ook de hoeveelheid verlies of frequentie van ongelukjes kan bepalend zijn voor de mate van beperking.

Hoe werkt het continentiemechanisme?

Een goed werkend systeem berust op drie belangrijke structuren:

• de anale sluitspier, die de stoelgang afsluit of loslaat op het juiste moment;
• de blaas, die urine opslaat en via spieren (detru sor) gecontroleerd loslaat;
• de bekkenbodemspieren, die organen ondersteunen en druk opvangen bij inspanning of beweging.

Als één van deze onderdelen niet naar behoren functioneert, kan incontinentie optreden.

Mogelijke oorzaken

Hoewel ouder worden een risicofactor is, is het zelden de enige reden. Andere mogelijke oorzaken zijn onder meer:

• verzwakte spieren door zwangerschap, bevalling of menopauze;
• neurologische aandoeningen zoals MS of Parkinson;
• psychische factoren zoals dementie of depressie;
• bijwerkingen van medicatie of blaasinfecties.

Soorten urine-incontinentie

• Aandrangincontinentie: plotselinge drang met onmiddellijke urineverlies;
• Stressincontinentie: urineverlies bij hoesten, lachen of tillen;
• Overloopincontinentie: de blaas loopt langzaam over door een obstructie of verstoorde lediging;
• Functionele incontinentie: verlies als gevolg van beperkte mobiliteit of cognitieve stoornis, ondanks een goed werkende blaas.

Wat zijn de gevolgen voor het dagelijks leven?

Incontinentie heeft vaak een grote invloed op het sociaal leven. Mensen blijven vaker thuis, vermijden uitstapjes of raken geïsoleerd uit angst voor ongelukjes. Slaapproblemen, schaamte, afhankelijkheid en verlies van zelfvertrouwen zijn veelvoorkomende gevolgen.

Herkenbare signalen

Naast het ongewild verlies van urine of ontlasting, kunnen gedragsveranderingen een aanwijzing zijn: vermijding van sociale activiteiten, angst voor geur, teruggetrokken gedrag. In sommige gevallen ontstaan huidproblemen of urineweginfecties bij onvoldoende bescherming of verzorging.

Het belang van een goede diagnose

Een afspraak bij een arts is een belangrijke stap. De arts zal vragen stellen over gewoonten, medische voorgeschiedenis en dagelijkse routine. Aanvullend onderzoek kan bestaan uit urine- of bloedonderzoek, en soms een lichamelijk onderzoek. Hoe nauwkeuriger de informatie, hoe beter de oorzaak en de behandeling kunnen worden bepaald.

Mogelijke oplossingen

Incontinentie is in veel gevallen behandelbaar. Oplossingen variëren van medicatie tot bekkenbodemtraining, blaastraining of – indien nodig – chirurgische ingrepen. Daarnaast zijn absorberende producten beschikbaar die het comfort en de vrijheid van de gebruiker aanzienlijk verhogen.

Leefstijl en praktische tips

• Beperk irriterende voeding en dranken zoals cafeïne en alcohol;
• Let op een goede stoelgang om extra druk te vermijden;
• Houd het gewicht onder controle om de buikdruk te verlagen;
• Train de bekkenbodemspieren met gerichte oefeningen;
• Probeer plassen uit te stellen en ritme aan te brengen via blaastraining.

Hoe kies je het juiste product?

De keuze hangt af van de hoeveelheid verlies, mobiliteit en persoonlijke voorkeur. Afhankelijk van de situatie zijn er slips, inlegverbanden of broekjes die optimaal aansluiten bij de behoeften van de gebruiker.